З пажаўцелай ад часу фатаграфіі глядзіць сімпатычная дзяўчынка ў кухарскім каўпаку і белым халаце, у руках – кацялок, напоўнены апетытнымі баравічкамі. Погляд у дзяўчыны сур’ёзны, дзелавіты – яна ўся ў рабоце. Гэта, па ўсёй бачнасці, апошняе хоць нейкае дакументальнае пасведчанне існавання грыбаварні сям’і ВАКУЕВЫХ у вёсцы Пільшычы.

Гады тры таму Пётр Захаравіч БУЧМАНАЎ да канца разабраў і вынес будаўнічыя рэшткі старой грыбаварні. Шмат гадоў яна стаяла насупраць яго дома – унізе, на беразе невялікай рэчкі Вядзёрка. Дах
ужо месцамі праваліўся, бэлькі выгнілі, драўляны будынак пагражаў восьвось абрушыцца. Старую печ разнеслі па цаглінках яшчэ раней. А гадоў 30 таму у гарачы сезон яна працавала дзень і ноч, пускаючы з жарала трубы клубы густога дыму. І ён павольна развейваўся над пільшыцкімі дрымучымі лясамі ў восеньскім небе. На печы булькаталі два вялікія кацялкі. Працавала ў грыбаварні і здавала потым прадукцыю ў райста сям’я аднакласніцы і будучай жонкі Пятра Захаравіча – Ганны Вакуевай.

Даведка

Да таго часу, як Мікіта Хрушчоў стаў дзяржсакратаром, нарыхтоўка лясных дароў была справай дзяржаўнай. Калгасы кантралявалі працэс: ім даводзіліся планы па аб’ёмах нарыхтовак, яны развівалі і падтрымлівалі сетку грыбаварняў – будавалі іх, у выпадку неабходнасці рамантавалі. Але новы кіраўнік краіны ў 1958-м годзе з калгасаў «грыбны» абавязак зняў: занадта шмат было выдаткаў на ўтрыманне грыбаварняў, і ў 1960-х іх закрылася больш за 50 тысяч на тэрыторыі СССР. А да 1990-х гадоў ад грыбаварняў практычна не засталося і следу.

А былі часы, калі толькі ў Пільшычах падобных грыбных нарыхтоўчых пунктаў налічвалася не менш за паўдзясятка. Усе раз мя шч аліся на берагах вадаёмаў, каля крыніц – грыбы ў працэсе варэння да во дз ілася перамываць. Побач з грыбаварняй Вакуевых, акрамя рэчкі, выцякала на паверхню зямлі яшчэ і Аверкіна крыніца, названая, дарэчы, па імені прадзеда Ганны Піліпаўны – Авяр’яна Васілевіча. За тыдзень з кожнай грыбаварні ў райста вывозілі па 20-30 100-літровых бочак гатовай (зваранай, а значыць, у аб’ёмах зменшанай як мінімум у 4-5 ра зоў!) прадукцыі. І хоць жыхарам Пільшычаў сёння на багацце лясных дароў скардзіцца не даводзіцца, той час яны ўспамінаюць з настальгіяй: – Вы ўяўляеце, колькі грыбоў у лесе тады было?! Больш за ўсё ў пашане, як і сёння, былі баравікі. За іх давалі самую высокую цану – 60 капеек за кілаграм. Грузды прымалі па 40 капеек, маслакі – па 30. Менш за ўсё шанаваліся лісічкі, за кілаграм можна  было атрымаць толькі 10 капеек. Грузды і ваўнянкі не варылі, а перабіралі, мылі і засольвалі ў бочках са спецыямі. Прыправамі і соллю забяспечвала райста. Усё рабілася па тэхналогіі. Тару запаўнялі гатовым прадуктам так, каб вады было няшмат. У прыгатаваныя грыбы вертыкальна апускалі лапатку: калі стаяла, як лыжка ў кашы – значыць, усё ў парадку. Дарэчы, у райста кожную бочку адшпунтоўвалі, правяралі і напоўненасць яе, і якасць прыгатаваных грыбоў.

* * *

Ганна Піліпаўна, жмурачыся, узіраецца ў свой фотаздымак на бацькоўскай грыбаварні: – Ой, а Вы ведаеце, гэта ж мяне фатаграфавалі, калі я толькі-толькі з «Артэка» вярнулася. І з кучы фатаграфій
дастае яшчэ адну: на фоне беласнежнага корпуса Усесаюзнага піянерскага лагера – вялікая група падлеткаў у чырвоных гальштуках. Вось толькі Ганначкі Вакуевай сярод іх няма. З сумам у голасе
жанчына прызналася, што ў той самы момант пабегла ў бібліятэку мяняць кніжкі. На адваротным баку фотаздымка – прозвішчы кожнага прысутнага на ім «артэкаўца». З беларускай Воляй БЯЛУШ, расіянкай Людай ЦАПІК, эстонкай Таняй АРЦЁМАВАЙ гаспадыня фатаграфіі потым яшчэ доўгі час перапісвалася. Цікава, што сёння стала з тымі 14-гадовымі дзяўчынкамі, што глядзяць са старога фотаздымка такімі светлымі вычыма?